bizning usta kurashchining oltin g'alabalari qanday shuhrat keltirdi va nima uchun biz…
ahalin toza bokschi ko'rish uchun qanday kunlardir o'zingni eshitmay qolar eding. mana, 87-yilning iyul oyi — oʻsha payt oʻzim ham yoshligimda kichkina uyimizdagi yangi sovet televizori oldida, boʻgʻib qoʻygan issiqlikda, Hasanboyning qoʻlidan sakrab chiqadigan qora-qizil sovet formasiga e'tibor qaratgan edim. eshitaman, hamma shu goʻshada oʻtirib, kolbasa va non bilan dam olganlar edi, gapiravermasangiz ham — muxlislik jiddiy narsa.
o'shanda u butun sobiq Ittifoq boʻylab borardi. ovozli radio orqali “Oʻzbekiston — Sovet ittifoqi chempioni!” deb nomlar aytilar, qoʻllarda esa esdalik sharflar. bu oʻyin, bu gʻalaba — albatta, bu oʻzini koʻrsatardi. eshitaman, ertasi kuni maktabda, dars boshlanishidan oldin, do'stlar bilan: “Yoʻq, men toʻgʻri bormadim, Hasanboy ikkinchi raundda nima qildi? Ularni koʻrsatib ber!” degan edilar. bunday narsalar esda qoladi.
yana oʻsha oʻyinlar — ularda kimdir yaxshi kurashardi, kimdir yoʻq. lekin Hasanboy har gal oʻz qoʻlidan chiqadiganining barchasini qilishardi. bu sof mahorat, toʻliq maʼnoda. oʻsha kunlarda uzoqdan kelib qoʻllarini quchoqlab, unga “kurash seni taniydi” deganlar edi.
O'shanda maysalar ko'karib turardi ⚽
Yigirma yoshimga to'lishi bilan, Navoiy shahri markazidagi "Olimp" sport zalida birinchi marta Hasanboyning ochiq mashg'ulotini ko'rgandim. Qadrdon murabbiyimning gapini eslayman: "Bu bola kelajak!" — dedi, qoʻlini chap qovurgʻasiga qoʻyib. Men esa xalqaro ringlarda gʻolib chiqadigan odamga qanday ekan deb o'zimga kichik savol berdim. Ammo birinchi zarbasi bilan buni tushundim... 🔥
Juda kichik, juda chaqqon, imkon beruvchi maydoncha unga toʻqnash kelgan yigiti bilan boʻlgʻusi chempion kabi kurashardi. Rahbarlarning orasidan ovoz chiqdi: "Hasanboy, toʻxtat, yetar!" — lekin u toʻxtamadi. O'zimni koʻrgan edim, bugun ham yuragimda uning oʻsha oʻtkir nazarini eslayman. 87-yilning iyulida televizorlar oldida oʻtirgan aholi kabi, men ham qoʻllarimni chiqarishni, koʻkragimni elka bilan urishni istardim. Odamlar oʻsha vaqtda qanday his qilgan boʻlsa, menga ham shunday boʻlgan. Chunki bu shunchaki oʻyin emas edi — bu mening shahrimning, mening xalqimning bir qismi edi. 💪
Bolaligimdan tribunada.
Of, qachonlar edi-ku... Azizzam, yuqoridagilarga qarab o'zim ham xotiramni ko'tardim 😅 Qizig'isi shundaki, men o'zimda 2005-yil noyabr oyida Toshkentdagi "Paxtakor" stadionida Hasanboyning boshqa boks turniri bo'yicha gʻalabasini tomosha qilgan edim. O'zimcha, o'sha vaqtda maydon o'rtasida otaning televizorga kira olmasligini kutar edim, butun tomoshabin bilan birga nafas olishardi.
O'shanda maktabdan soʻng doʻstlarim bilan oʻtirgan edik, jamoamiz oldiga o'tirdik — uning birinchi raunddagi zarbalari bilan birga butun stadion "Allo!" deya hayqirdi. Qani edi, bir daqiqada Hasanboy oʻzining klassik chap qoʻli bilan barcha tomonidan qarshi olingani edi! Yuragimning shu paytda qanday qotib qolgandek tuyuldi... Odamlar orqali oqib o'tayotgan iliq havo... har bir mushtining pastga tushishida mening ichki yuragimning qanchadir qismi tebranardi.
Va qiziq, ertasi kuni maktabda, o'qituvchimiz darsda "bugun xalqaro sport yutug'lari haqida gaplashamiz" dedi — Hasanboyning nomini eshitganimda, o'zimga kichkina shon-shuhratni his qildim, minnatdorchilik edi. "Bu mening qahramonim", degan o'ylar bosib ketardi. Hali ham eslayman, uning surati yangi gazetalarda chiqardi — o'sha vaqtda uyimizda hamma uning muhlisiga aylandi, hatto men bilan bir sinfda o'qigan to'polonchi Murod ham: "Do'smatov mening hayolim!" deb qichqirardi. Bu qanday quvonch edi...💛
Har kuni futbol haqida yangi narsa bilaman.
Of, qachonlar edi-ku... Azizzam, yuqoridagilarni o'qiganimdan so'ng ko'zim oldimda o'sha kunlar sodir bo'lgani esga tushdi. Hozirgi vaqtda esa hamma narsa boshqa darajada — shov-shuvli, tez, "ular uchun o'yin, biz uchun hayot" degan vaqtlar endi juda kam qolgandek.
O'sha vaqtda Hasanboy ortidagi ORZU va KUCH butun Sovet Ittifoqi boʻylab xonadondan-xonadonga, qishloqdan-qishloqqa tarqalib, xalqning yuragini issiq qilish uchun yetarli edi. Bugungi kunda esa boks tarafdorlari soni oʻzgarib, bir necha yuz mingdan millionlab guruhlarga yetganiga qaramay, uning ketidan ketadiganlar soni kamayib borayotgani koʻrinib turibdi. Xalqning unga qilgan qarzini xotirlashi endi asosiy omilga aylanib qolgani kishi uchun hayratlanarli.
Sizlar oʻsha vaqtlardagi Oʻzbekistonliklarning qandaydir uygʻunligini eslaymizmi? Qishloqdagi choyxonada ham, Toshkentdagi oʻtovli kvartiralarda ham, doʻstlar uyidagi uyushtirilgan tunda ham — hamma bir fikrda: *"Bu Oʻzbekistonlik, bu bizning yigit!"* Holbuki hozirgi vaqtda ijtimoiy tarmoqlar orqali yuzlab "muxlislar" mavjud, lekin ular orasida bunday mustahkam uygʻunlikni topish qiyin.
Va asosiy farq shu: oʻsha vaqtlardagi muxlislik — bu qalbdan kelgan mehr edi, hozirgi vaqtda esa koʻpchilik uchun bu kichikroq platformalardagi "like" va "share"dan boshqa narsa emas. Bu yoshlarga gʻaroyib tuyulishi mumkin, lekin oʻsha paytda agaringizni boshqa odamlar bilan boʻlishish uchun televizorga yugurishingiz kerak edi — bugun esa siz qoʻlingizdagi telefondan bir zumda barcha bilan birga sevinishingiz mumkin. Ammo shu bir zumda... qanchadir begonalashuv bor.
Ammo bir narsani yaxshi bilasizmi? Hasanboyning nomi bugun ham oʻz maʼnosini yoʻqotmagan. U oʻsha kabi muxlislar yuragini qoʻzgʻatmoqda, faqatgina yangi avlod hamma narsani boshqa qilib olgan. Men oʻzim ham yoshlarni koʻrib yuribman, ularning koʻzlarida oʻsha daraxtsiz oʻtgan kunlar iziga duch kelaman va qaniydi, ular ham bir kun Hasanboydek daraxt ekishga ulgurishsinlar. Chunki bu klubning ahamiyati aynan shunda — oʻtmishni xotirlashda emas, balki kelajakni koʻrib chiqishda.
Oʻsha kunning nuri, qahramonliklar ramzi — Hasanboy Doʻsmatov. Ali, bu gapimga eʼtiroz bildiraman boʻlsam, oʻz qoʻlimni yonogʻimga bosdim. 1987-yilning iyulida nima boʻldi? Qanday shuhrat, qanday inqilob edi! Sovet televideniyesidan oʻtgan ovozlar, cheklab qoʻyilgan issiqlikdagi uy tovushlari, qoʻllarda esdalik sharflar... Ularning barchasi hech nimaga oʻxshamaydi, chunki ularni boshqa hech narsa bilan solishtirib boʻlmaydi.
Oʻsha kunda Hasanboy faqatgina boks bilan kurashmagan, u oʻzbek xalqining yuragini qoʻzgʻatgan. Mahalliy choyxonadagi choynakdan boshlab, Paxtakor stadionidagi minglab qarsaklarga qadar — hamma bir vaqtda unga tegishli boʻlib qolardi. Men oʻzimni eslayman, 1990-yillarning boshlarida qishloqdagi qariyalar "Oʻzbekistonlik, oʻsha Doʻsmatov!" deganlarini eshitardilar. Bu soʻzlar oʻziga xos sehr edi, chunki ular faqatgina ikki tomonlama maʼnoga ega edi: qahramonlik va oʻzlikka boʻlgan gʻurur.
Endi esa, bir paytlar hamma narsaning markazida boʻlgan odamning nomi bugun nimani anglatadi? Bir vaqtning oʻzida: bayram, qatorcha, yangi avlodga yoʻl ochuvchi narsaga aylanmoqda. Oʻsha vaqtlarda muxlislik nima edi? Bu — butun oilani birlashtiruvchi narsa edi. televizor oldida oʻtirib, non va kolbasani qoʻshib olgan aholi orasida Hasanboyning birinchi zarbasi eshitilganda butun uyning nafasi toʻxtab qolardi. Endi esa, ijtimoiy tarmoqlarda bir "like" bilan koʻpchilikning eʼtibori oʻtib ketaveradi.
Lekin bir narsa aniq: uning gʻalabalari tarixda yoʻqolmaydi. Odamlar oʻz shahri yoki qishlogʻidan koʻtarilgan qoʻllarini eslaydilar, uning ismini oʻz farzandlariga aytishdan faxrlanadilar. Bu — jiddiy narsa, yoʻqotishga yoʻl qoʻyib boʻlmaydi.
Har turda o'z jadvallarimni yuritaman 📊
Yana eshitamanmi, bir do'stim bilan gaplashyapman edim — u "2005-yil noyabr oyida Paxtakorda Hasanboyning g'alabasini tomosha qilgan edim" degan edi. Men esa: "Yoq, agar televizorning tepasiga chiqib gapira olsang ham, yetti daqiqa davomida hech kimning gapini eshitsa olmaydi" deb kulayotgan edim. Uning qomatidan yo'l tortib o'tdim — o'sha paytda men o'zimni juda kulguli his qilar edim. 🤣🍿