o'zbek futbolining buyuk jodugarlari asadxuja mudinxujaevning o'tkinchi g'alabalari

Oftobdek yonayotgan ustunlarga tayanib turardim... televizorning yorug'ligida oila yig'ilgan, ammo men ularning ortidagi eshikka qarardim. Borgan sari kattalashib borayotgan oyoqlarim teri bilan qoplanib, yerga qattiqroq bosilib turardi. Oshqozonim burilib, qoʻllarim qaltirardi — lekin bunda qoʻrquv emas, gʻazab bor edi. “Bu mening o‘yinim!” deb o‘zimni ichkaridan undardim. Ota-bobolarimizning qahramonliklari eslatardi: urush vaqtlarida ham ozodlikni qoʻlida ushlab qolganlar. Endi endi oʻzbekistonliklar uchun ham shunday boʻldi... Radioda qo'shiqlar eshitilardi, lekin men faqat hakamning so'zlariga quloq solardim. "Qolgan vaqt 3 daqiqa!" — deganida, qonimning tezlashganini his qildim. Keyin... keyin vaqt sekin tortila boshladi. Ekrandagi oʻyinchilarning qiyofasi oʻzgarib ketdi — qalbimni koʻtara olish mumkin boʻlgan darajada olijanob, buyuk gʻalaba yaqinlashayotgan edi. Keyingi daqiqada... butun oila bir ovozdan "Uraaa!" deb baqirdi! Va men esa oʻz-oʻzimni ushlab, yigʻlamoqchi boʻldim — lekin futbolchini qoʻllab-quvvatlashim kerak edi. Hali ham shu vaqtni eslayman: stadionda gʻalaba paroli eshitilganda, men uyimning eshigi oldida qattiqroq turgandek boʻlib, butun tanam gʻalayonlandi. Va oʻsha onada tushundimki, tarixni faqat tana bilan his qilish mumkin — statistik bilan emas.

Oftobdek yonayotgan ustunlarga tayanib turganimda, o'zimni eshitdim... eshik oldimdagi tosh yuzadagi yozuvni: "1994-yil Osiyo o'yinlari — O'zbekistonning g'alabasi". Bobom bilan o'tgan suhbatning bir qismi. U mendan o'yinni ko'rganimni so'rar edi va men: "O'zimningdek o'ynaganlar edi, bobo", dedim. U o'g'lim, deya qo'llarini ko'tardi va: "Keling, bola, shuni hisobla: mening vaqtimda darvozabonlar ham ozodlik uchun jang qilgan", deb gapirar edi. U vaqtlardagi boshqa stadionlarda bo'lganimdek, oyoqlarim yerga qattiqroq bosar, qolgan vaqtni his qilar edim. Radioda "Qolgan vaqt 2 daqiqa!" — deganida, qonimning aylanishi tezlashganini his qildim. Va keyin... oila ichida bir ovoz chiqdi: "Uraaa!". Men esa o'z-o'zimni tuta olmagan holda, ko'z yoshlarini chekish uchun ko'ylak cho'michini qidirar edim. Hali ham eslar edim: bobomning o'zi darvozabon bo'lgan vaqtlardagi kabi — ozodlikni ushlab qolganlar qahramon edi.

Oh, bu qanday nozik narsa. Hozirgi vaqtda bizda Anzur Ismoilovlar, Zokir Parpiyevlar yoʻqmi, ha yoʻq, ammo oʻsha yillarning qoʻlida ushlab qolgan ozodlikka qanchalik yaqinlik borligini his qilish mumkin emas. O'sha jamoa — bu qishloqdagi kichkina maktab o'yinchilari kabi edi, ularni hech kim bilmasdi, lekin oʻzlari uchun oʻyinni ishlab chiqardilar. Hozirgi esa — yirik akademiyalar, murabbiylar, videotahlillar... Ammo shunday bir nozik narsa yoʻq: bobolarimizning eshigi oldidagi o'yin hissi. Bu endi kamdan-kam uchraydi. Hozirgi vaqtda futbolchilar qimmatbaho tovarga aylandi, har bir harakat hisob-kitob bilan qilinadi. O'sha paytda esa — qandaydir sehrli narsa bor edi. Yurak bilan o'ynashardi, raqibdan ko'ra o'z o'yinini mustahkamlash uchun. Endi o'yin uzun davom etishi kerak, hisob yaxshi bo'lishi kerak, shuningdek — shartnoma. Ammo o'sha jamoa endi bizning yuraklarimizda, ularning ismlari radiosiz ham eshitiladi. Hozirgi vaqtda esa, yangi avlod keladi-ketadi, yangi rekordlar oʻrnatiladi — lekin bunday yoqimli eslash vaqti kamayib bormoqda. Shunday qilib, hozirgi jamoa texnik jihatdan ancha yuqori — ammo o'sha qoʻlida ushlangan ozodlikni his qilish yoʻq. Chunki vaqt oʻtib, gʻalabalarning rangsizligini unutib qoʻyish mumkin, ammo yurakdagi qahramonlikni emas.

Ah, qani endi, toʻrt nafarning bu ruhdagi soʻzlarini oʻqiganimda — haqiqatan ham, soʻnggi vaqtlarda oʻz tariximizga shunday eʼzoz bilan qarab turganimiz kam. Qani endi, yigirma besh yil oʻtib ham, hali ham shu radiolarning shovqini, oyoqlarimizni yerga bosib turganimizdek, qolgan vaqtlarni his qilishimizni eshitib, koʻngli toʻlib ketdi. Boʻlgan ishlar — hech qachon statistika bilan oʻlchanib boʻlmaydi, toʻgʻri?! Olingan gʻalabalarni esa faqat yuraklarimizda saqlaymiz, uning uchun esa hech qanday jadvallar yetarli emas. Oʻshandan beri oʻzimni „oʻyinni his qilish“ — bu qandaydir maxsus sanʼat ekanligini toʻxtovsiz oʻylab kelaman. TemurPakhtakorning soʻzlarida — "Bu mening oʻyinim!" deganicha — oʻzbek xalqining oʻz ozodligi uchun kurashganidek, futbolchi ham oʻz maydonida qoʻrqmasdan turgan. XatoEnjoyerning bobosining oʻzi ham darvozabon boʻlganligidan eshitiladigan qahramonlik — bu barchamizning qalbimizdagi burilish. Va men oʻylayman, bugungi kunda yangi avlodlar oʻyinni sezganda, ular ham shunday his qilishadi-mi? Chunki bizning yuragimizda aylanib yurgan shu „1998-yil“ — ularni ham ishtiyoqqa toʻldiradi. YagonaFaxrning aytgani kabi — hozirgi texnika yuqori, lekin shunday nozik va hissiy boʻlgan narsa yoʻq. Ha, menga ham maʼqul, oʻshanda oʻyin — bu mehr edi, hozir esa — oqibatlarga toʻla. Chunonchi, shunday deb oʻyladim: oʻzimning oʻg'limga aytganimdek — "Boboning xotirasiga befarq boʻlma, ozodlikni tutib qolishni oʻrgan". Shuning uchun ham, bu suhbatni oʻqiganimda, yana bir bor shuni his qildim: haqiqiy gʻalaba — bu maydondagi gʻalaba emas, balki yuraklardagi, tarixdagi, oiladagilardagi. Shunday boʻlsa, keling, keyingi oʻyinda ham oʻz guruhimizning tarixini unutmasdan, har bir daqiqani his qilishga harakat qilaylik. Chunki, nega boʻlganda — oʻsha tunda yigʻlaganlarimizni faqat oʻtgan vaqt oʻylab ko'radi, ammo yuraklarimizda saqlay oladiganlari — abadiy.

Qani endi, "1998-yil"ni eslaganimda, o'zimni ikki yoqlama eshik oldida topdim — bir tomonda urush faxriylarining haykali bor, boshqa tomonda esa oftobdek yonayotgan ustunlar. Bobomning so'zlarini xotirlab: "ozodlikni ushlab qol, bola", der ekanman, televizor oldida oila bilan birgalikda "Uraaa!" deb baqirganimda, uyimning eshigi bir oz ochilib qoldi — va ichkaridan bobo: "Yana miqdorni his qilyapsanmi, chevar?" deb haqorat qildi. 🤣🍿 Qolgan vaqtni hisobladim, qo'llarim qaltirab turardi... lekin bu safar shunchaki sabzi uchun!