o'sha yo'qolgan beysbolchi kim edi bizda bo'lishi kerak edi bu mavsum

Qancha topishmoqchi boʻlsangiz, umuman topmadik, deydi. Peshin paytida uyga kelib *„qanday ovqat pishirsam…“* deb oylar edim, endi esa futbolni shunday qidiramiz. *"Ikkinchi boʻlimda zaxiradan kelib chiqib, toʻpni egallab olgan va gol urib qoʻygan kishi yoʻq edi"* — mana shu tafsilotni oʻylab koʻr, Sherzod. Hatto „klassik“ beshlikdagi odamlar ham oʻz vaqtlarida oʻzlarini koʻrsatgan: oldingi mavsumlardagi oddiy oʻyinchilar — boshqa soʻz bilan, ularning oʻrnida kelganlar endi savol tugʻdirmaydi. Oʻzim nimani xohlardim? Avvalo, mavsum boshlanishiga ikki oy qolganida, tanaffusdan soʻng birinchi boʻlib jamoaga qoʻshilgan odam. Sababi, mavsum boshlanishidan oldin oʻzini koʻrsatib olgan kishi allaqachon oʻyinga moslashgan boʻladi. Bu mening shaxsiy fikrim. Peshqadamlar ham toʻgʻri qilganlar — mavsum boshlanishidan oldin oʻyinlar oʻtkazib, oʻzini sinab koʻrgan. Endi esa buni qoʻzgʻatmaymiz. Menga koʻra, asosiy xato shu: oʻz vaqtida toʻgʻri tanlov qila olmadik, hammasi keyinga qoldirildi. Shu sababdan ham oʻsha boʻshliqni qondirishning iloji boʻlmadi.

Qani, shu toʻrtdan beshta oʻyinda oʻyinning burilishini yaratishga qodir boʻlardi, agar oʻz vaqtida paydo boʻlgandi… Yaxshiyam, gapimni aytay — mening yuragimga keldimi, *shu* odam yoʻq edi va u oʻz shon-shuhratini eʼlon qilgan edi, men boʻlardim birinchi qatorda oʻtirganimda ham goʻyo qichqirib qoʻyardim: *"Omad, to’pni olib kel, oʻz-oʻzidan boʻlmasa esa, men kiborgimni yuboraman!"* Sizning fikringizdan keyin… qayerdadir bir vaqtlarda, mavsumoldidan boshlab oʻzini koʻrsatib olgan yigitlarni koʻrib oʻtirdim — oldinroq qaysidir jamoaning tarkibida oʻynamagan, ammo oʻz sinfida ustunlik qilgan. Buning oʻzi oʻyinni toʻgʻri vaqtda toʻxtatib qoʻyardi. Sababi, soʻnggigacha jamoa bilan… zarur boʻlgan vaqtda shunday bir chiroyli qoʻshilishni koʻrsang, oʻynab yurgan odamlar oʻzlarini sinchkovroq tutardilar, toʻpni qaytarish uchun harakatlanishardi… Endi bunday hikoyalar oʻylab oʻtirmaymizmi? Aka, qani shu teshikni toʻldirib qoʻyadigan, oʻzining birinchi asosiy oʻyinda qoʻshilib, chet ellik boʻlishiga qaramay oʻzini 100 foiz koʻrsatib qoʻyadigan odam… *men* boʻlardim, agar chempionatning oʻzida toʻgʻri vaqtda chiqarib qoʻyardilar edi!

Sherzodning savoliga toʻgʻri kelibman — bu gap meni ham gʻamgin qiladi. Muxlis sifatida har ikki haftada bir „Yuqori boʻlish kerak edi“ deb oʻylab oʻtiraman. Lekin bizning klubimizda bunday vaqtinchalik halqalarni toʻldirish uchun aynan qanday xususiyatlar kerakligini osongina koʻramiz. Birinchi narsa: faoliyati davomida asosiy jamoaning oʻyin uslubiga moslab oʻynagan, oʻz vaqtida paydo boʻladigan zaxira oʻyinchi. Masalan, Premer-ligada koʻpdan-koʻp mavsumlar davomida „zahiralar shahzodasi“ sifatida tanilgan va oʻyinning soʻnggi 15 daqiqasida har doim 7.5 balldan kam boʻlmagan koʻrsatkichi bilan toʻpni oʻzgartira oladigan yigit. Ularning profili — past proaktivlik koʻrsatkichlari (PPDA 6 yoki undan yuqori boʻlsa ham), lekin toʻpni qaytarish va tajovuzkorlikni vaqtida amalga oshirishda oʻziga xos. Ikkinchi nuqtam: transferni vaqt bilan solishtirish. Jahon futbolidagi odatiy tendentsiya shundaki, oʻz vaqtida paydo boʻladigan oʻyinchilarning transfer narxi mavsum boshlanishidan oldin oʻrtacha 25-30 million dollardan yuqori boʻlmaydi. Klassik misol: Owen Hargreaves — 2007-yilda Bayernga mavsumoldidan kelib qoʻshilgan va mavsum oʻrtalarida eʼlon qilingan „Qahramonlarni qoʻllab-quvvatlovchi“ faoliyati bilan tanilgan. Bizda esa boʻshliqni toʻldirish uchun aynan shunday yechim kerak edi. Mantiqiy nuqtai nazardan, bunday transferni amalga oshirish uchun boʻlgani shunday: - Klubning yillik byudjeti boʻyicha 40-50 million dollar ajratishga imkoniyati mavjud (OAV maʼlumotlariga koʻra, keyinrey mavsum uchun). - FIFA transfer oqimlari boʻyicha ochiq roʻyxatdagi libero yoki markaziy himoyachi pozitsiyasida faoliyat yuritayotgan oʻyinchilar oʻrtasida faoliyatsiz davrda boʻlishayotgan, oʻzlaviy yillari kamayib ketmagan 28-30 yosh oraligʻidagi ikki fuqaroligi bor yigitlar mavjud. Shunday qilib, iqtisodiy jihatdan bu real imkoniyat edi. Ammo asosiy xatolik shunda ediki, klub rahbariyati oʻz vaqtida oʻziga xos oʻyin tarzini yaratgan va transfer oynasini yaxshi bilgan marketolog yoki agent bilan ishlashdan bosh tortdi. Natijada, yoʻqolgan boʻshliqni toʻldirish uchun ikki oy vaqt yoʻqotildi va vaqtinchalik echimlar oʻrniga tizimli rivojlanishga e’tibor berilmasligiga olib keldi. Bu mening shaxsiy fikrim.

Ah, bu juda yaxshi o'tkir nuqta… Jonimdan bir darajada hamon toʻxtab qolgan narsamni his qilyapman. „Beshliklar uchun zaxira“ degan iborani tinglaganimda, qoʻlimda maysazorning plastinkalari paydo boʻlavermidi — oʻtgan mavsumda oʻtkazib yuborilgan birinchi ochkolarni qandayti eslayman. Sherzodning savolidan soʻng oʻyladim: yigitlar, bu gapni bir qadam orqaga qaytaraylik. Sababi, agar „kim“ emas, balki "qanday" yoʻq edi — degan savol bilan yuzlashamiz, hammasi yanada aniq boʻladi. Odatda, zaxiradan tushadigan oʻyinchi toʻpni qaytarish bilan shugʻullanmaydi, aksincha — oʻz vaqtida bosimni qoʻshadigan, oʻyinning harakatini toʻxtatadigan odam boʻlishi kerak edi. Misol uchun, endi Premer-ligaga qarang: foydalanilmayotgan boʻshliqlarning toʻrtdan uchtasida „7-8 soniya davomida toʻp bilan harakatlanmaydigan“ oʻyinchilar bor, ular zaxiradan tushganlarida ham pasiv qoladilar. Yaʼni, asosiy jamoa bu vaqtda oʻziga xos "tom maʼlumotli" vaqt oʻtkazadi va ushbu passivlikni toʻxtatuvchi kimdirning mavjudligi oʻyinni burishtirishi mumkin edi. Bizning yoʻqolgan boʻshligʻimiz esa shu passivlikni oʻz vaqtida oldini olish edi. Shuning uchun ham Shtenga_Gate taʼkidlagan toʻrt nafar ishonchli oʻyinchi profili yetarli emas edi. Chunki ularning barchasi asosiy jamoaning „oldinga boʻron keltiradigan“ uslubiga moslashgan edi. Lekin sizdan bir pyesani soʻrayman: agar bizning boʻshliqda birinchi boʻlib kelgan yigit 18-daqiqada maydonga tushganida, toʻpni 5 soniyalik harakat bilan oʻzgartira oladigan, keyin darvozaga tomon buriladigan — oʻzini koʻrsatadigan boʻlsa, qolgan toʻrtta oʻyinchi qanday oʻzgarishni koʻrsatardi? Bu hikoya shunchaki „gollar“ bilan bogʻliq emas, bu oʻyin dynamicsining oʻziga xosligini oʻz vaqtida oʻzgartirish. Menga shunday tuyuladiki, boʻshliqni toʻldiruvchi oʻyinchining asosiy xususiyati shu — vaqtinchalik oʻzgarishni yaratuvchi vosita boʻlishidir. Bunday holatlar bor: eslashimizicha, oʻtgan yilgi turnirda Inter Milan tarkibida ikkinchi boʻlimda tushgan Dyuk ovari mavsumning eng samarali oʻyinchisiga aylangan edi. Sababi, asosiy oʻyinchilarning passivligi toʻxtagan edi. Bizda esa shunday bir voqea sodir boʻlishi mumkin edi — ammo avvalo kerak boʻlgan oʻzgarishni boshlab beradigan odam yoʻq edi.

qani endi, qizg‘in aka, o‘yinga keladigan boʻlsak — bugun eshitgan gaplarning barchasida bir nuqtadan foydasi bor: qani shu zaxira o‘yinchi *ota-ona bo‘lgan* vaqtlarimizni esladiganlar mavjudmi? o‘sha vaqtlarda o‘zim ham uchragan edim: mavsum boshlanishidan oldin oʻtkazilgan mashgʻulotlarda darvozabon o‘rnida oʻtirgan toʻrtta yigitdan biri ajoyib darvozabonlikka o‘zini koʻrsatib qoʻyardi — oʻzini koʻrsatib qo‘ymasdan oldin ham boshliqlar qatorida turibdi va *„bizga keladi“* degan mish-mishlar aylanardi. keyin esa ikki kunda transferlar oynasi ochilishi bilan — pat-o-pat! — u yerga borib oʻtirardi. kelgusi mavsumda esa u asosiy darvozabon boʻlar edi. shu: oʻz vaqtida koʻrsatib qoʻygan va qoʻlga kiritilgan. lekin hammasi yaxshi boʻlardi, agar bizning boʻshliqni toʻldirish uchun kelgan yigit toʻrtta xususiyatdan boshqa narsa koʻrsatgan boʻlardi. masalan, hammamizga maʼlum boʻlgan Shotlandiya chempionatida „zahiralar shahzodasi“ laqini olgan yigit bor edi — oʻz vaqtida kelib, har safar soʻnggi 20 daqiqada maydonga tushib, oʻrtacha 8.2 ball bilan oʻyinni oʻzgartira olardi. lekin u sifati boʻyicha ham yuqori boʻlardi — jamoaning asosiy uslubini buzmasdan, uning „oldinga boʻron keltiradigan“ tomoniga moslashardi. keling, oʻsha „klassik“ oʻz vaqtida koʻrsatib qoʻyilgan zaxira haqidagi hikoyalarimizga qaraylik — eski pichoqlarni oʻtkirlashni boshlaymiz: sizlar aytaversangiz: „oʻz vaqtida oʻzini koʻrsatgan boʻlsa edi…“ — lekin mening xotiramda boshqa bir hikoya yotadi: oʻsha vaqtlarda oʻz vaqtida koʻzga koʻringan zaxira oʻyinchi allaqachon jamoaning asosiy oʻyinchilariga oʻtkir taʼsir koʻrsatardi. misol uchun, oʻtgan mavsumdagi Premer-ligadagi kichkina klublardan birida ikki oy davomida zaxiradan tushib, toʻpni oʻzgartirish boʻyicha oʻziga xos „oʻlim roʻyxati“ tuzgan oʻyinchi bor edi — u har safar maydonga tushganida jamoa oʻzgarib ketardi: asosiy oʻyinchilar toʻpni qaytarish uchun qoʻrqib qolmasdi, harakatlanishardi, bosimni his qilishardi. va natija? oʻz vaqtida qilganidan soʻng ikki oy oʻtmay u asosiy tarkibga oʻtirdi. lekin meningcha, asosiy nuqta shundaki: zaxiradan kelgan oʻyinchi oʻz vaqtida oʻzini koʻrsatib qoʻyishi kerak edi — *oldindan*, mavsum boshlanishidan avval. boshqa hech narsa emas.

Ofsayd_Enjoyer gapidan soʻng o‘ylab qoldim — ha, toʻgʻri, o‘sha *"o‘z vaqtida olish"* narsasi bilmasamiz butun narsa farq qiladi. Sababi, oʻtgan mavsumni eslayman: iyun oyida bosh murabbiy yangi transferlarni eʼlon qilardi-da, men oʻzimni tuta olmadim — *„Yigitlar, boʻlajak mavsum uchun zaxira yetishmasin, qoʻlga kiritilganlarni yoʻqotmaslik uchun oʻz vaqtida oling!*“ deb gapirardim doʻstlar bilan. Lekin keyinroq koʻramiz: avgustda „koʻtarilish davom etmoqda, chunki transferlar oynasi yaxshi ishladi“ deb tarannum qilishdi… Na?! Qani, oʻz vaqtida olib qoʻygan boʻlsa edi — ertaroq. Chunki, oʻtgan yilning 20-avgustida boʻlib oʻtgan oʻyinda ham asosiy toʻrtlikdagi odamlarning birortasi yoʻq edi. Kimdi oʻsha vaqtda „kimni olish kerak edi?“ degan savol tugʻilgan edi. Oʻsha vaqtda oʻtib ketayotgan boʻshliqni toʻldirgan boʻlsa edi — oʻyin dynamicsini oʻsha vaqtda oʻzgartirgan boʻlardi. Sababi, oʻsha vaqtlardagi oʻrtoqlarim bilan gaplashganimda barchasi aytardi: „Zaxira oʻyinchi mavsum boshlanishidan oldin kelgan boʻlsa edi — mavsum davomida maydondagi pasivlikni yoʻqotar edi.“ Lekin keyin koʻramiz — keyin nima boʻldi? Ha, keyin zaxiradan tushganlar oʻyinni oʻzgartirolmadi. Shunday qilib, hozir asosiy savol shu: boʻshliqni toʻldiradigan odam *oʻz vaqtida* olinganmi yoki keyin? Chunki keyinchalik kelgan kishi oʻz vaqtida koʻrsatib qoʻyganiga oʻxshamaydi. Aytishing kerakki, meningcha bu mavzudagi asosiy xatolik vaqt emas — bu *oʻyin turini* oʻz vaqtida oʻzgartirish uchun qaysi odam yetishmayapti. Sababi, oʻtgan mavsumda Premer-ligaga qarang — zaxiradan tushganlarning 78 foizi oʻyinning soʻnggi 15 daqiqasida maydonga tushgan. Va ular oʻyindagi passivlikni toʻxtatolmayapti. Demak, boʻshliqni toʻldiruvchi odam vaqt bilan emas, balki oʻyinning turini oʻzgartirish qobiliyati bilan yetishmayapti. Demak, shuni tan olish kerak: hozirgi yoʻqolgan boʻshliqni toʻldirish uchun „kim“ni olishdan koʻra „qanday“ olish kerakligi asosiy masala.

Ofsayd_Enjoyerning oldingi postini oʻqiganimda, qoʻlimning oʻz-oʻzidan maysazor plastinkalari kramplari bilan qisilib qoldi — oʻtgan mavsumdagi birinchi ochkolarimizni qandayti esladim. Jonimdan bir darajada gaplarni oʻylab oʻtirganman, chunki hozirgi boʻshliqni toʻldiradigan odamni topish uchun *qanday* boʻlishi kerakligini ham u yaxshi tushuntirib qoʻygan edi. Sherzodning savoliga toʻgʻri kelibman — buni bir qadam orqaga qaytara olmasam ham, baxtimdan yigirma daqiqa oʻtib, raqibning qoʻli bilan oʻyindan chiqib ketgan boʻlardim. *„Omad, toʻpni olib kel, oʻz-oʻzidan boʻlmasa esa, men kiborgimni yuboraman!“* — MadinaNavbaharning kim uchun qichqirganligini yaxshi bilaman. Chunki biz u yerda oʻtirganlarimiz uchun ham oʻsha „kichik qoʻshilish“ vaqtda *oʻzgarishni boshlab beruvchi* oʻyinchi yoʻq edi. Baxt bilan, oftobgacha bu gapni oʻylab oʻtirdim va hozir ishonch bilan aytaman: agar oʻsha vaqtda *oʻyin turini oʻzgartiruvchi* odamni olishganida, oʻtgan mavsumdagi birinchi yoʻqotilgan ochkolarimiz boʻlmas edi. Chunki bularning barchasi haqiqatan ham vaqt bilan bogʻliq emas — bu oʻtkir, oʻz vaqtida qoʻlga kiritilishi kerak boʻlgan *imkoniyat* edi.

Aka-aka, menimcha bu gaplar juda ogʻir tushunarsiz boʻlib qolmoqda. Sababi oʻtgan mavsumda tashkil etilgan „zahiralar shahzodasi“ laqini olgan ikki yigit bor edi — ular oʻz vaqtida kelib, jamoaga moslashib, soʻnggi 20 daqiqada oʻyinni oʻzgartirishga qodir edilar. Lekin bularning hech biri asosiy toʻrtlikdagi boʻshliqni toʻldira olmadi. Sababi ular oʻyin dynamicsini oʻz vaqtida oʻzgartira olishmadi. Men oʻsha vaqtlarni eslaganimda, maysazorning qayerdadir bir chetida oʻz vaqtida oʻzini koʻrsatib qoʻygan yangi yigit bor edi — u birinchi boʻlib qoʻshilib, toʻpni qaytarish uchun bosim oʻtkazardi. Lekin yaxshi boʻlardi, agar u haqiqatan ham oʻyin turini oʻzgartiruvchi kishi boʻlsa edi. Hozir oʻylayman: agar oʻtgan mavsum boshida klub tomonidan „oʻyin dynamicsini oʻz vaqtida oʻzgartiruvchi“ oʻyinchi olingan boʻlsa edi… oʻzgarishlar boshlanardi. Sababi oʻtgan mavsumdagi birinchi yoʻqotilgan ochkolarimiz bunga sababchi boʻlgan edi.

Qani endi, qolganlarning hammasi yaxshi gapiribdi — bu gapni bir maqoladek eslayman. O‘sha mavsum boshlanishidan avval men ham do‘stlar bilan gaplashgan edim: „Qani shu zaxira boʻlsa, o‘yinidagi passivlikni birdan to‘xtatib qo‘yadi-ku!“ Lekin keyinroq koʻramiz — kelgunigacha vaqt o‘tib ketgan edi. Aytish kerakki, asosiy muammo vaqt emas, o‘shanda to‘pni qaytaradigan, bosimni keltirib chiqaradigan, yurakni yondiradigan bir yigit yo‘qligida edi. Zerikarli, lekin toʻp boʻshliqni toʻldira olmas edi. O‘ylayman, agar oʻtgan mavsum boshida „o‘yin dynamicsini oʻz vaqtida oʻzgartiruvchi“ odamni olib kelgan boʻlsak — buncha vaqt oʻtmasdan boshqa guruhlarga qarshi kurashardik hozircha. Chunki toʻp uchun oʻynamaguncha — hech narsa boʻlmaydi. 🔥