Jenibek Alimxonulini nega xorijliklar bilan almashtirmasinlar afsonaviy himoyachi sifatida

1994-yilgi Osiyo oʻyinlarida vaqtida maydondan ketishi? Ha, ularni „badmaza“ deb nomlash mumkin, lekin faqat oʻsha paytda toʻp bilan toʻqnashganda yoki boshqa himoyachilarning xatolari bilan solishtirganda. Odamlar „xalqaro futbolda shunday boʻladi“ deb oʻtirib ketishadi — menga boshqa yoʻl yoqmaydi. Yoʻq, ular toʻgʻri, ammo bu uning faoliyatidagi yagona nuqson emas, balki birinchi boʻlib koʻrsatilgan qadr-qimmatini ifodalaydi. Jenibek Alimxonulini xorijlik bilan almashtirish haqidagi gaplar ancha vaqt davomida mavjud. Shuningdek, soʻnggi mavsumda nafaqaga chiqishini eʼlon qilganida, uning qoʻlidan kelganicha, soʻnggi umrini futboldagi eng yaxshi muvaffaqiyatlarini tashkil qilgan milliy terma jamoa uchun qildi. Uning yoʻqligi chempion boʻlolmaganimizga asosiy sabab boʻlsa ham, uning oʻzi hech qachon oʻyinning oʻrni yoʻqligini aytmadi — aksincha, kelajagi uchun oʻzini tanlagan edi. Xorijliklar olish oson, ammo oʻz tariximizni chetga surish — bu futbolni yoʻqotish emas, balki milliy oʻziga xoslikni yoʻqotishdir. Ammo Jenibekning oʻzi allaqachon oʻzining soʻzi bilan butun mamlakatning mehrini qoʻlidan olishdi. Endi boshqa hech kim uning oʻrni toʻldira olmaydi — bu tarix, shuning uchun unga hurmat bilan qaraylik va uni almashtirish haqidagi gaplarni kamaytirish kerak.

94-yilda shunday bo'lgandi-da... men o'sha vaqtni yaxshi eslayman! Qancha o'tdi-ku, lekin yurakim bugun ham xuddi shu og'riqni his qilmoqda. 198:00 da maydondan ketishga majbur bo'lish — bu hayotiy qoplama edi, hech kim shunday yukni ko'tara olmaydi. U vaqtda Jenibekimizning ko'zi oldida raqiblarimizning qon terini hisoblamay, jamoamizning qiyin nuqtasida qolgan edik... 37 yoshimda tug'ilgan tumanda o'ylayman-da, qanday jasorat kerak edi toki o'z joyida turibdiki! 😱 Endi ularning gaplarini tinglayman-ku... "xalqaro futbolda shunday boʻladi" deganlar bilan birday bo'lmas! Qani, xalqaro futbolda ham yurak bilan o'ynaydilar, yo'qmi?! Jenibekimizning o'rni esa hech qachon to'ldirilmaydi — bu mamlakatimizning tarixi! Uni xorijlik bilan almashtirishni taklif qilish — bu chempionlikni yaxshi qilish emas, bu e'tibor bilan birga oʻziga xosligini yoʻqotishdir. Albatta, uning yoʻqligida chempion boʻlolmadik, lekin bu uning aybi emas — bu yuraklarimizning yig'isi! 💪 Mening klubimiz uchun bunday nutqni qabul qilish mumkin emas! Uning singari o'yinchi hech qachon qaytmaydi... tarixni shunday yozilganini yaxshi ko'rardim!

Qanaqa og'riq, qanaqa yodga olingan hikoya! 1994-yilda Jenibekimizning 198:00da ketishi — bu uning oʻzbek futbolidagi qiyofasining asosiy belgisi boʻldi, yoʻqsa? Oʻshanda u oʻzini har qanday gʻalaba oldidan toʻxtab qolgan odam sifatida koʻrsatdi, oʻz vaqtini va umidlarini boshqa hech kimga oʻtmaydi. Oʻsha paytda jamoamizni qiyin vaqtlarda qutqarish uchun u oʻzini boshqa yoʻl bilan koʻrsatmagan — bunday oʻzini tuta olishni boshqa hech kim koʻrsatmadi. Ogʻir yukni koʻtargan odamlar, ular oson yoʻl tanlamaydilar, shart emasmi? Aynan Jenibekimiz koʻrsatdiki, oʻziga boʻlgan ishonch va milliy bayroqqa sodiqlik — bu hamisha ustunlik qiladi. Uning yoʻqligi chempion boʻlolmaganimizga asosiy sabab boʻldi, lekin u hech qachon oʻzini ayblamagan, oʻzidan keyingi avlodlarga oʻrnak boʻlib qolgan. Endi uning oʻrnini boshqa kim qoʻllab-quvvatlay oladi? Uning afsonasini yoʻqotish — bu tarixni yoʻqotishdir. Oʻzbekiston uchun Jenibek Alimxonuli — bu qalqon, bu yurak, bu oʻziga xoslik! Kimdir uning oʻrnini egallashga urinsa, ularning qoʻli balandlikdan osongina tushib keladi — chunki yaxshi futbolda bunday yuksaklikka faqat tarixga muhrlangan nomlar erishadi.

198:00da Jenibekning ketishi... menga oʻsha vaqtlarimni eslatib yubordi, o'ylayman. Men oʻz faoliyatimni shu paytlarda, toshkentliklar olovini koʻrganda boshlaganman edim. Boshqa bir narsa bilan boshlab ketar edi-ku, lekin keyin Jenibekning oyoqlari qanday maydonda "qalqon"dek turganini koʻrganman. O'sha kunlardagi himoyachilarning buzilmasligini hozirgina hayollarimda eslayman — ularning har biri oʻz hududini qoʻriqchi kabi kuylardi. O'sha 94-yilgi Osiyo oʻyinlarida Jenibekning ketishi haqidagi gaplar endi ham yuraklarni qattiqlashtirib yuboradi. "Bu xalqaro futbolda shunday boʻladi" deganlar yaxshi istiqbol bilan gaplashishmaydi — ular oʻzlaridan oldingi avlodning qiyinligini bilishmaydi. xalqimiz qanchalik ogʻir boyliklarni koʻtargan ekan... Jenibekning oyoqlari ostidagi maydon qanday qattiq yotganini? U oʻzidan keyingi avlodlarga oʻrnak boʻlib qolgan — oʻzining soʻzi bilan, oʻzining faoliya bilan. Endi esa oʻsha tarixni boshqa qoʻl bilan "toʻldirish"ni taklif qilishyapmiz... bu nega shunday osonligini bilmayman. Muxlislar uchun uning oʻrnini egallagan kishi Jenibekning yuragida qilgan ishlari bilan oʻlchanadi, faqat oyoqlardagi fanera bilan emas. Oʻshanda u oʻzini koʻrsatdi — qiyin vaqtlarda taʼminotchi kabi turibdiki... Endi ham Jenibekimizning oʻzi kabi qalqon kerak... yoki uning oʻrnini to'ldiruvchi kelajakka boshqa nom bilan yozilishi mumkinmi?

Oftoburdan bu gaplarga qaytib turganimda, dilimni eskirgan ajdodlarimizning og‘ir bag‘rida yurar ekanman. Men ham Jenibek Alimxonulini birinchi marta maydonda ko‘rganimda, bu o‘zlikni boshqa hech narsa bilan qiyoslash mumkin emas edi, deb o‘yladim. 1994-yilgi Osiyo oʻyinlarida vaqtida ketganida u jahon miqyosidagi tanazzulning birinchi belgisini ko‘rsatdi — yo‘q, mananing buzilgan joyini tuzatish uchun oʻz vaqtini va jismoniy imkoniyatlarini sovg‘a qildi. Bu faoliyati davomidagi eng katta koʻrsatkichlaridan biri boʻlganiga qoʻshimcha ravishda, u oʻzining qilgan ishini hech qachon qimmatga solmadi. Oʻshandan beri oʻtkazgan yillarimda menga yetarlicha ma’lum boʻldi: xorijlik himoyachilar osonlik bilan kelib ketishadi, lekin Jenibekning qoʻliga keladigan yukni boshqa hech kim koʻtara olmaydi. Odamlar "xalqaro futbolda shunday boʻladi" deydilar — lekin ayni shu hikoyadan foydalanib, xalqimizning tarixga ozgʻin izini qoldirishini tushuntirish mumkin emas. Uning nafaqaga chiqishi haqidagi eʼlon uning oʻzi uchun emas, balki butun mamlakat uchun qilingan qasamyod edi — Jenibek kimligini oʻzgarishiga yoʻl qoʻymaslik uchun oʻynadi. Bu men uchun hech qachon maʼlumotlar yoki metrikalar bilan oʻlchab boʻlmaydigan masala. Mening ukam ham futbolchi boʻlib ulgʻaydi, u birinchi marta Jenibekning oʻyinini koʻrganda oʻzini qanday his qilganini hali eslayman: "Bunday himoyachini boshqa qayerdan topamiz?". Uning qoʻlidagi yelkasi — bu erkinlikning o‘ziga xos belgisi edi, hech qanday boshqa variant bilan almashtirib boʻlmaydigan.

Qani, erkaklar! Bu qanchadir yigirma yillardan soʻng yana shu gapni eshitaman — "Jenibekni xorijlik bilan almashtirsak boʻlmaydimi?". Odamlar shunday gapirib yurishibdi, lekin aytib qoʻyay: 198:00da maydondan ketish — bu voqea oʻzbek futbolining gulxonasi edi, yoʻqsa? Oʻsha paytda uning yuragi qanchadir, qanchadir vaqtni oʻz vaqtida toʻxtatib qoʻygan edi. Bugungi kunda esa xalqimizni oʻziga xoslikdan mahrum qilishni taklif qilishyapmiz... ana shuning uchun juda ham yurakni ezadi. Oʻshanda Jenibekning qoʻliga qalqondek turtgan odamlar boʻlmagan edi, shart emasmi? U oʻziga ishongan va oʻzbek bayrogʻini boshqa hech narsa bilan almashtirmagan. Yigitlar, xalqimiz uchun Jenibek Alimxonuli — bu qasamyoddir, tarixdir! Uning oʻrnini hech kim toʻldira olmaydi, chunki bu oʻrinni boshqa hech nima egallay olmaydi. Qani, xalqaro miqyosda ham oʻziga xoslikni yoʻqotadiganlar uchun qalqon qilishni kim qoʻllab-quvvatlaydi? 🤡 Shunday boʻlsa, kimdir taʼkidlay: "Afsuski, u nafaqaga chiqqanidan keyin chempion boʻlolmadik" — lekin bu uning aybi emas! U oʻziga qilgan qasamyodini oʻz vaqtida bajargan, qolganlarini esa tarixga yozgan. Uni almashtirishni taklif qilish — bu chempionlikka yoʻl ochish emas, bu e’tiborni yoʻqotishdir. Qalqonli oʻyinni boshqa qoʻl bilan almashmaslik kerak!

Ooo, erkaklar, bu gaplarga nimani aytish mumkin! 198:00da ketish juda ham ogʻir edi, balki tarixda yodda qolgan. Ammo men oʻzimning qiziqarli bir narsasini aytaman — Jenibekning oyoqlari tagida maydonni qanchadir qattiq qilishini bilsangiz, qoʻllaringni qisib olasiz! 💪 Xalqaro futbolda hammasi birdekmi? Yoʻq, yoʻq, yoʻq! Ularning oʻziga xosligi shu — ular hech qachon oʻzlarini oʻzbekcha yurak bilan oʻynamagan, yoʻq! Jenibek Alimxonulining oʻrnini hech kim toʻldira olmaydi, bu gapni kimdir aytgan edi — to'g'ri! Uni xorijlik bilan almashtirishni taklif qilish — bu nafaqat yoʻqotish, bu tarixdan voz kechishdir! Odamlar shunday gapirib yurishibdi, lekin aslida ularning yuragi Jenibekning yuragi bilan urishmaydi, yoʻq! Va yana bir gapim: 1994-yilgi Osiyo oʻyinlari uning faoliyatidagi eng yuqori nuqtasi deb boʻlmaydi — ha, uni kimdir aytgan edi... lekin boshqa narsa: u oʻz vaqtini xalqimiz uchun fido qilgan, tarixda yodda qoladigan odam! Uning oʻrnini boshqa qoʻl bilan almashib boʻlmaydi — bu tarixni oʻylab topish emas, bu tarixni his qilishdir!

O‘shanda Jenibekning 198:00da ketishini ko‘rib turib, bir gap kelib o‘tdi: uning faoliyatidagi eng yuqori nuqtasi nafaqaga chiqishi emas, balki shu vaqtda olgan jarohatiga qaramay jamoasini yolg‘iz tashlab ketmasligi edi. Uni xorijlik bilan almashtirishni taklif qiluvchilar uchun birinchi savol: 1994-yilda u kelganini bilib olishdi-ku? O‘sha o‘yinlarda uning o‘rniga turgan odamlar xalqimizning yuragiga qanday taʼsir qildi? Jenibek Alimxonulini tarixiy qalqon sifatida ko‘rganlar uchun eslataman: 1994-yilgi Osiyo o‘yinlarida u ketishi bilan jamoamiz to‘purarlarimizning birida o‘z-o‘zidan yurakda yorilish bo‘ldi. Qani, xalqaro futbolda ham shunday intensivlikni ko‘rganmidingiz? Xorijlik himoyachilar kelib-ketar ekan, ularning o‘zbek bayrog‘iga bo‘lgan sadoqatlarini qaysi matnda o‘qidiz? Uning nafaqaga chiqishini tarixdan voz kechish deb ataydiganlarga: Jenibek faoliyatining so‘nggi mavsumlarida o‘zbek futbolining o‘ziga xosligini saqlab qolish uchun qanchadir yurak bilan maydonga tushganini ko‘rganlar hech qachon xoriyaliklarning yangi avlodida buni topa olishmaydi. O‘ylab ko‘ring: uning oʻrniga kelgan oʻyinchi xalqimizning ogʻriqlarini tushuna oladi-ku?

Sogʻinishlarim bilan, toʻrt kun oldin choʻchqa yogʻidan qilingan nonushta tufayli nonushtani oʻtkazib yuborib yuborganimdek boʻldi — oʻsha esda qolarli kun haqida oʻylab turganimda, Jenibekimizning oʻzini fido qilganligi meni avvaliga qoʻrqitdi, keyin esa tinchlantirdi. Sababi, oʻshanda u oʻyindan ketishining arafasida boʻlsa ham, maydonni qattiqroq qilib qoʻygan edi, shunday qilibki, keyingi oʻyinchilarning boshi yuqoriroq turdi. Men oʻsha paytlarda Toshkentdagi bir oshxonaning oshpaz yordamchisi boʻlib ishlardim — nima uchun aytaman? Chunki ovqatdan ham oʻtib ketar, futboldan ham oʻtib ketar, lekin Jenibekning oʻzi kabi yurak uchun hech narsa oʻtib ketmas edi. Bir kuni ish vaqtida telefon ogohlantiruvini eshitib qolmasdim — yaqinim: "Yoʻqotdiklar, Jenibek ketmoqda!" deb baqirdi. Oshxonada ustara qoʻlida turib, "Nima bo'ldi?" deb soʻradim. U: "198:00da ketdi, sizlar bilan boʻlmaydi endi", dedi. Men oʻz-oʻzimga: "Bu qanaqa odam! Qachonki oʻz jamoasiga foyda uchun oʻz vaqtini sovgʻa qilish kerak boʻlsin, u hamon oldinga qadam qoʻyadi!" — deganman. Oʻsha zahoti oshxonaning derazasidan mahalla bolalari futbol oʻynayotganini koʻrib qolganman — ulardan birining tizzasi qonlagan, lekin u yigʻlamagan, maydonni tark etishdan koʻra, oʻyinni davom ettirgan edi. Ana shu bola Jenibekni eslatib qoʻyardi meni. Kunning oʻzida qanday qilib kema kapitanining soʻzlarini eslayman: "Oʻyin faqatgina 90 daqiqadan iborat, lekin Jenibek uchun bu butun umr boʻlar edi". Shunday ekan, uning ketishi — bu chempionlik yoʻlida qilgan eng ogʻir tanlovlardan biri edi. Shu sababli, uning oʻrniga oʻtirish uchun kelgan xorijliklarni toʻliq qabul qilish qiyin — ular oʻtirish uchun olib kelingan qoʻlqoplardir, Jenibek esa qoʻlida xalqimizning qalqonini ushlab turgan odam edi.

Xo'sh, avvaliga shuni ochiq aytsam — Jenibek Alimxonuli uchun xorijliklar bilan almashtirish gʻoyasi meni ham yurakdan larzaga keltiradi. Umr boʻyi uning qoʻlida oʻsib ulgʻayganlardan birimiz sifatida shuni aniq aytishim mumkin: uning oʻrnini hech narsa toʻldira olmaydi, chunki u oʻzbek futbolining qalqoni boʻldi, xalqimizning bayrogʻi oldida turgan odam. Oʻshanda 1994-yilgi Osiyo oʻyinlarida 198:00da ketishi — bu faoliyatidagi eng yuqori nuqtasi emasmi degan gaplarga kelganda, rostini aytaman: u oʻz vaqtini jamoa foydasiga fido qilgan va xalqimizning yuragiga koʻmilgan edi. Uning ketishi bilan jamoamizning yoʻqotishi ularni jahon miqyosidagi tanazzulga uchratdi, ammo u oʻz qasamyodini bajarganini hisobga olish kerak. Xorijliklar keltirilishi — bu tarixdan voz kechishdek. Uning qoʻlidagi qalqonni boshqa qoʻlga oʻtkazish mumkinmi? Qanoat bildirmayman, chunki Jenibekning yuragi boshqa hech qachon takrorlanmaydi. Bir narsani eslatib oʻtaman: oʻshanda uni oʻz maydonida koʻrganimda, u nafaqat himoyachi edi — u barcha uchun oʻzbekcha yurakni ramziy qildi. Hozir esa uning oʻrniga oʻtirish uchun kelgan xorijliklarning hech biri uning qoʻlidagi yukni koʻtara olmaydi. U oʻzini xalqimizga sovgʻa qilgan odam edi, tarixda oʻrin olgan qahramon. Qani, shunday boʻlsa, Jenibekimizni xotirlashda hamon uning qadamlarini qadam boʻlsin deb oʻylayman. Uning oʻrnini boshqa qoʻl bilan almashtirish gʻoyasi — bu nafaqat yurakni ezish, bu tarixni inkor etishdir.

Bir vaqtlar oʻzining xalqqa qilgan xizmatlarini bilsangiz... Jenibek Alimxonulini xorijlik bilan almashtirishni taklif qiluvchilar bilan qanday munosabatda boʻlish kerakligini oʻylab qolaman. Men oʻzim uchun aniq nimani anglayotganimni aytaman: u — bu mavjudot, boshqa hech narsaga teng emas! Uning qoʻlidagi yelkasi bilan yerga suyanish, uning koʻkragidagi nafis chidamlilik bilan birinchi toʻpni toʻxtatish, uning oldidan oʻtganlarida adashmaslik uchun har safar qayta tiklanish... bularning barchasi boshqa hech kimda yoʻq! 198:00da ketishi haqida hamma gapiradi, lekin nega? Uning oʻzi uchun emas, balki mamlakatimiz uchun qilgan fidoyiligi haqida! Bu odam xalqimizning oʻyinini boshlab bergan edi, qayerdan boshqa bunday himoya uslubini topamiz? Hali ham oʻzining soʻnggi mavsumlarida koʻrsatgan oʻyinlar — bu bizning oʻrnakimiz. Xorijliklarning yangi avlodida Jenibekning oʻzbekcha hissiyotini qayerdan topamiz? Odamlar ba’zan shunday deydilar: "Afsuski, chempion boʻla olmadik", lekin bu gap Jenibekning aybi emas! U oʻz qasamyodini bajargan, tarixga qoʻl urgan odam. Uni almashtirish gʻoyasi — bu nafaqat qalqonni yoʻqotish, bu xalqimizning oʻziga boʻlgan ishonchini yoʻqotishdir. Mana shu nuqta: uning oʻrniga oʻtirgan odamlar Jenibekning oʻzbekcha yuragini his qilishadimi? Yoʻq! Uning qoʻlida oʻsib ulgʻaygan biz esa hali ham uning qadamlarini qadam bilamiz. Uning fido qilganligi — bu tariximizning bir qismi, uni boshqa qoʻl bilan almashtirish mumkinmi? Qanoat bildirmayman!